تجدد نامه

این وبلاگ رو خیلی دوست داشتم. اونقدر دوستش داشتم که حتی با وجود فیلتر شدنش در نخستین هفته هایی که فعالش کرده بودم، باز هم ادامه اش دادم!  "تجددنامه" ۳ دوره رو پشت سر گذاشت. نخست در اسفند ۸۴ متولد شد ولی یکسالی رو بی سروصدا و بدون فعالیت طی کرد. در مرحله بعد از فروردین ۸۶ تا اسفند ۸۶ ،روزهای شلوغ و پرماجرایی رو پشت سر نهاد. تا سال ۸۷ بلاگرش به خدمت سربازی بره و بازم فیلتر شده و بی کس و بی مطلب بمونه!!!

اما الان که سال داره تموم میشه و دلم برای نوشتن یه ذره شده و فکر میکنم ننویسم ،راه نفس کشیدنم بسته میشه ، به خونه جدید اساسکشی میکنم. این دفعه دیگه اطلاعات فنی ام هم بیشتر شده و فکر میکنم خانه جدید شکیلتر و آراسته تر بوده باشه. خلاصه از اشتباهات و خطاهایی که تو این خونه رخ داد و کاستی ها و محقر بودنش عذرخواهی میکنم و به دیدن خونه جدید دعوتتون! امیدوارم سال ۸۸ رو با "تجدد نامه" جدید باشید.

خانه جدید:  http://www.tajaddodd.blogfa.com/

 این دفعه دیگه من واقعا "سما زاهد" هستم نه "پیمان عارف"!

از این پس  اگر مطبی که با نام من ثبت بشه  از طرف من بوده!

البته وبلاگ همچنان مطعق به پیمان عارف است و همچنین مطالب این وبلاگ هم!

 در چند سال اخير كه جامعه مدني ايران با گشايش سياسي- اجتماعي حاصل از اصلاحات گسترش و تعميق يافته، توانست هويتهاي خاموش اجتماعي را به معارضه با هويت مسلط، رسمي و دولتي برانگيزاند،‌ بود كه بار ديگر در ميانه هويتهاي مقاومت و معاني انتقادي در سپهر اجتماعي ايران، مفاهيم جنسيتي خويشتن آراست تا در ايران دهه 80 شاهد شكل گيري يك جنبش اجتماعي باشيم كه به نام كنشگران، معاني و مطلوبيت هايش از آن به "جنبش زنان" ياد مي گردد. نوشتار حاضر در پي بازخواني جنبش زنان طبقه متوسط ايران در دهه 80 بوده، فهم تيپولوژيك از اين جنبش در طبقه بندي جنبشهاي فمينيستي را مراد نموده است. آنچه در پي مي آيد حاصل بخشي از گفتارهاي نگارنده در سال 84 در چند هفته متوالي در  نهادغير دولتي "كانون اشتراك" مي باشد. گفتارهايي كه گر چه در يك كانون مطلقا "غير ليبرال"، با مخاطبين سوسياليست صورت گرفت، ليكن گفتگوهاي انتقادي پس از اتمام گفتار هر جلسه، ميان گوينده و شنوندگان لحظاتي جذاب را رقم زده، براي نگارنده تجربه اي ارزنده  در "گفتگو" را رقم زد!

1- پاتريشياليسم به مثابه وضعيت نخستين:

فهم ليبرال از انسان و جامعه مبتني بر وضعيت نخستين بشري و گذار از آن به وضعيت مدني، بر اساس "قرارداد اجتماعي" است. وضعيت نخستين نزد هابز،‌ شرايطي است بدوي و خشن- با سوگيري غير نهادينه ،غير دولتي، عريان و فيزيولوژيك در خشونت ورزي- ، با حداكثري كردن صورتبندی اتمیسم اجتماعي!

آنجا كه آدميان به صورت اتم هايي جدا از هم، بی هيچ پيوستگي و ارتباط منطقي وارگانيكي، گرگ وار در صدد سلب امنيت و نفی حيات "ديگري" به نفع بقاي "خود" هستند. جامعه اي چنين فی الواقع، اجتماعي "زورمدار" بوده، در آن "فيزيولوژي جنسي" عميقا تقدير محسوب مي شود. زورنرينه "خلاء" قدرت مادينه را در هم نورديده، براي مردان فرادستي جنسي و آنگاه جنسيتي به بار مي آورد.

فرادستي كه لاجرم خويشتن را در قالب مناسبات اجتماعي توزيع نموده، نهادينه ساخته،‌ توجيه مي نمايد. مناسبات اجتماعي كه وبر ازآن به "پاتريشياليسم" به مثابه صورتي ناقص، نخستين و غير زمين دارانه از پاتريمونياليسم ياد مي كند. پاتريشياليسم را مي‌توان به مناسبات "استبداد بدوي پدرسالار" در فهمی مطلقا نادقيق، تعريف نمود. مناسباتي كه در واقع امر بر مبناي منطق زيرين وضعيت نخستين –منطق زور عريان- و در صورت نهادگرا و توجيه شده آن خود نمايي مي كند!

چنين است كه نخستين مذاهب آييني بر اساس "آيين پدران" و "توتم نياكان و اجداد" صورتبندي مي گردد. در  چنين معرفت مذهبي -معرفت مذهبي پيش از اديان توحيدي و پان تئيسم- است كه "پدر اعظم" به شكل ناديده در راس مناسبات پاتريشيال قرار گرفته،‌ مشروعيت آن را فراهم مي آورد تا "پدر اعظم ديده" در رداي "قدرت مطلقه" ازميانه وضعيت نخستين برآمده، امنيت معطوف به بقا را به گونه اي مذكر سامان دهد. سلسله مراتب پاتريشيال به همين سان از لوياتان مذكر به "پدر" هاي كوچكتر امتداد مي يابد و جامعه پدر سالار را در وجهي عمودي از توتم به پادشاه و از پادشاه به پدر و فرزند مذكر شكل مي دهد. نظم امپراتوري، نظم قدرت است. قدرتي كه زنان را از آن بهره اي نيست. نظم قدرت نيز نظم "فقدان حقوق" بيش نيست. فقدان حقوق نيز نهايتا هيچ نيست مگر "خلاء برابري" بر مدار خلاء قدرت جنسي!

چنين است كه خلاء جنسي رنگ معنا سازانه يافته، مفاهيم و دانايي هاي جنسيتي را بر اساس فهمي تكي ذهني از انسان مي آرايد. فهمي كه در آن "انسان نا برابر" به دايره نرينه خويش تحويل گرديده، فرو كاهيده مي شود. در چنين روايتي از انسان، logos در صورت مذكر خود محدود است. هم در شكل internal و هم در تحقق external اش.

بدين گونه است كه «تمدن» پيشاتجدد، به مثابه تحقق logos ،تماما در طول تاريخ چيزي نيست جز نمادها،‌ برساخته ها، دلالت ها و فاعليت هاي مردانه!

سياست مردانه، اقتصاد مردانه، فرهنگ مردانه،‌ ادبيات مردانه و حتي معماري مردانه.

يعني تمام وجوه عقلانيت سلطه طلب مذكر! نظم جهان گشا و جنگها و ستيزش هايي را نيز كه خطوط برجسته الواح تاريخ را گذشته از فضاهاي زنانه سفيد و خاموش آن، مي‌نگارند را هم مي بايست در فضاي مفهومي همين "عقلانيت سلطه" درك كرد.

جنسيت مردانه، نرينگان را به مثابه جزاير منفرد، درخود و خود بسنده اي در تاريخ شكل مي دهد كه لاجرم در تداخل با جزاير ديگر بر سر "سلطه" به جنگ و ستيز مي پرازند. زن در مقام ابژه سلطه و مالكيت نيز نخستين محمل و تعلق كشمكش مردانه را همواره فراهم آورده است!

اما تجدد:

تجدد و جهان متجدد اما حديث ديگري بود. جايي بود كه ديگر آدمي در يك پروژه رهايي بخش -اومانيسم- از سلطه تمامي توتم ها،‌ چنين عهد آمده بود كه رها گردد. تا آدمي به جان جهان بدل گشته، در اصالت خويش هستي را متعلق شناخت، تفسير و تغيير خويش قرار داده، در يك سوژه گرايي حداكثري در مركز هستي ايستد. خدايان از صرير قدرت به زير كشد و خويشتن خداي جهان گردد! نه آنكه خداي ديندارانه از كف دهد ،بل با تحديد حدود معنويت، جاي براي خود و عقلانيت خود بنيادش بگشايد.

به تعبير فرانسيس بيكن، بتها را بشكند و عقلانيت اينجهاني خويش را به جاي آن بر پاي سازد. عقلانيتي كه به زعم دكارت تنها چيزي بود كه خداوند به تساوي ميان فردهاي انساني تقسيم نموده! درانسان شناسي تجدد،‌ انسان سوژه شد و برابردرعقلانيت.

عقلانيت اومانيستي و خود بنياد متساوي نيز انسانهای برابر آفريد.

انسانهايي كه به صفت انسان بودن خويش، فی حد ذاته "محق" تلقي شده، از جهان شرعي- اخلاقي تكليف مدار به وضعيت قانوني حق محور عبور كرده، زور از دست نهاده سلسله مراتب اجتماعي شان را حسب عقلانيت هاي برابرشان ترسيم می نمودند.

و چنين بود كه ديگر فيزيولوژي فرودستانه، جنسيت انقياد پذير نمي آفريد. انسان مبنا شد و معيار ولي به صفت انساني اش نی به صفت جنسيتي خويش! نرينگي- مادينگي زيستي از ميان آدميان رخت بربست تا جاي آن را مردانگي- زنانگي انساني بگيرد. چنين بود كه زنان چونان ديگر آدميان در وجوه جهان تجدد سهيم گشتند و "گونه بودن شان" براي طرح افكني متجددانه محيا آمد.

در وضعيت تجدد نيز -آنگاه كه هستي، انسانی شد- زنان در مقام خواست حقوق بر آمده از انسانيت خويش،برآمدند و چون مدرنيته ليبرال به سان نخستين موج مدرنيته برآمد، لاجرم اراده زنان نيز معطوف به ارزشهاي ليبرال گرديد. چنين بود كه آنچه بعدها به موج اول فمينيسم شناخته شد، نضج گرفت.

آنچه پس از انقلاب كبير وانقلاب صنعتی –به عنوان دو محل تجلي حضور سياسي- اجتماعي و اقتصادی-طبقاتی زنان- به عنوان جنبش زنان شهري (بورژوا فمينيسم) ظهور كرد، در واقع جنبش برآمده از خواست معطوف به كسب حقوق و آزاديهاي ليبرال بود كه در سده هاي 17 و 18 توسط مردان اخذ گرديده، نهادينه شده بود.

موج اولين جنبش زنان با جنبش حق راي آغاز گرديده، تحقق اش تا قرن بيستم به طول انجاميد. به مرور نيز ديگر خواستهاي ليبرال با سوگيري مبارزه مدني براي تغييرات قانوني در چارچوب حقوق گرايانه خود را وارد جنبش اجتماعي زنانی كرد كه حال ديگر زنان خرده بورژوازي را نيز در كنار خويش مي ديدند. لذا موج دوم گذار به دموكراسي در غرب بويژه، عميقا مرهون فاعليت هاي جنبش زنان است. حداكثر سازي دموكراسي در جوامعي نيز كه با موج اول دموكراسي بدان نائل آمده بودند، نيز از نيمه دوم قرن 19با نقش آفريني زنان صورت پذيرفت. ليبرال فمينيسم قرن 20 علاوه بر دموكراسي خواهي سياسي كه با جنبش حق راي دنبال مي نمود،‌ در سطح اجتماعي نيز با جنبش پوشش همسان و فعليت نهفته درشلوارهاي مردانه، بر شهروندي برابر خود تاكيد مي‌نهاد.

ليبرال فمينيسم و گذار به دموكراسي در ايران:

در يك فهم الگويي از گذار به دموكراسي مي توان از دو الگوي كلان گذار به دموكراسي سخن گفت: الگوي امريكاي لاتين، مبتني بر نيروهاي اجتماعي و ديگر الگوي اروپاي شرقي، الگوي مبتني بر نخبگان سياسي! البته الگوي انقلابهاي مخملين و اساسا صورتبنديهاي گذار به دموكراسي از سالهاي واپسين دهه 90 بدين سوي در بالكان و آنگاه جمهوریهای سابق اتحاد شوروي را مي توان به عنوان الگويي تلفيقي و سوم دانست كه چيستي و روند آن خود حديثي مستقل و درازدامن مي طلبد. ليكن اگر فی المثل در شيلی دهه 80 اين جنبش هاي اجتماعي كارگري- صنفي با سوگيري انتخاباتي بود كه بی هيچ وابستگي به نخبگان سياسي دولت حاكم -دولت پينوشه- گذار به دموكراسي دراين خطه از جهان را رقم مي زد، در اروپاي شرقي و فی المثل روسيه، اين نخبگان سياسي خود نظام سياسي حاكم -چون بوريس يلتسین فقيد- بودند كه با مديريت گذار به دموكراسي در آن كشورها،‌ عملا با بازتوليد دموكراتيك نظام سياسي، خود را نيز توانستند باز توليد نمايند.

تجربه اصلاحات 8 ساله درايران را مي توان همان الگوي گذار مبتني بر نخبگان سياسي حاكم دراين كشور دانست. الگويي كه با حفظ نظام سياسي،‌ اصلاحات دموكراتيك در آن را به سامان رسانده،‌ با عامليت نخبگاني از خود اين نظام چنين روندي را مديريت مي نمود!

ليكن تصلب ساختار قدرت و انعطاف ناپذيري ساختار سياسي تئوكراتيك در ايران، چنين گذاري را نافرجام ساخته، از سال 83 ، 84 بدين سوي جامعه ايراني به سوي گذار مبتني بر نيروهاي اجتماعي به دموكراسي سوق مي یابد. در چنين روايتي از گذار به دموكراسي ،هويت مسلط تشيع فقاهتی- سياسي به محاصره هويتهاي متعارض و رقيب درآمده، خود را درميانه هويتهايي جنسيتي چون هويت زنان، قوميتي چون هويتهاي مركز گريز در كردستان و آذربايجان، صنفي چون جنبشهاي معلمان و پرستاران، روشنفكري – برساخته گرا چون هويتهاي دانشجويان و... مي بيند.

نيروهاي اجتماعي در اين روايت از گذار به دموكراسي، خود به دو صورت نيروهاي طبقاتي و جنبشهاي اجتماعي طبقه بندي مي شوند. نيروي طبقاتي عامل در گذار دهه 80 به دموكراسي در ايران را نيز نهايتا بايد در نيروي طبقاتي طبقه متوسط بوروكرات- تكنوكرات شهري جستجو و يافت نمود.

اما جنبشهاي اجتماعي :

جنبشهاي اجتماعي حاصل عامليت (agency) ضد ساختار سوژه هستند. سوژه نيز رفتار ضد ساختار خود را از آنجايي صورتبندي مي كند كه "خود" را از ساختار -حيث التفاتي جمعي بر ساخته- بيرون ديده،‌ حفره هاي آن را مي يابد. حفره هايي كه فی الواقع چيستي آن سوژه را در برگرفته،‌ وي را بيرون ازآن و در خلاء ساختار قرار داده، موقعيتي بيروني (outsider) و پيراموني براي آن شكل داده است.

 تشيع سياسي به سان تمامي هويتهاي "تئولوژيك" ديگر بر ساخته اي درخود و واجد حفره اي ماهوی به نام "انسان" است. از همان جايي كه بر ساخته تمام شده، پوششمندي اش به پايان مي رسد، است كه پادبرساخته مي آغازد. بدين سان است كه "پاد برساخته" اومانيسم، خودنمايي مي كند. اما حفره «انسان» در اين هويت زمانيكه با زمينه پدرسالارانه آن مي آميزد، زن به مثابه واژه اي نهايي درگفتار فمنیسم را تا بدان جاي كه ممكن است به تبعيد مي فرستد. زمينه هاي تئولوژيك، بافتارهايي داراي توتاليتاريانيسم معرفتي را حمل مي كنند. چنين است كه برساخته تئولوژيك از تشيع، با امر جنسي به عنوان خصوصي ترين لايه فضاي شخصی آدميان نيز سرو كار پيدا مي‌كند تا بر اثر حفره زنانگی درآن، فرودستي زنان شكلي نهادينه و حداكثري و البته شریعتمدارانه يابد. آنگاه كه تشيع سياسي دولت مي سازد، شريعت به حقوق نيز ملبس مي‌گردد. حقوق برآمده ازتشيع تئولوژيك- فقاهتي نيز لاجرم سرنوشتي "زن ستيز" مي يابد. «زن ستيزي» نيز در اين ميان از اعلي ترين لايه حقوق -حقوق اساسي- تا سفلي ترين لايه آن -حقوق خصوصي- امتداد مي يابد.لذاهر گونه كنشي در برابرقوانینی چنان، خواستی دموكراسي خواهانه را تصوير مي نمايد. اين جنبش الزاما جنبشي سياسي نيست و مستقيما با دولت و حتی حقوق اساسی سرو کار ندارد لیکن این دولت است که در چنین جامعه ای پاها و دستهايش تا مدني ترين و حتي خصوصي ترين لايه هاي اجتماع نيز انبساط يافته است. لذا مواجهه با فی المثل حقوق مدني نيز حتي بي ترديد به مواجهه با دولت غير دموكراتيك مي انجامد. بدين سان است كه كوشش براي "تغيير براي برابري حقوقي" توسط ليبرال فمينيستهاي ايراني توسط وزير امنيت دولت امنيتي به فعاليتی ساختار شكن تعبير مي گردد!

نهايت سخن آنكه گذار به دموكراسي، در ايران دهه 80 ياري گري جديد و تازه نفس يافته است .

هويت و مطالبات زنانه در تمامي سطوح با دولت دموكراسي ستيز تداخل يافته و جنبش زنان در كنار ساير جنبشهاي اجتماعي  به دموكراسي ايراني ياري خواهد رساند. ليبرال فمينيسم، جنبشي است معترض، از آن زناني كه برابري حقوقی را طلب مي كنند و براي نهادينه سازي "برابري " به حقوق و تغيير قوانين در راستاي چنين برابري مي انديشند.

از روشهاي مدني و مسالمت آميز بهره مي گيرند و "رواداري روشي" را از آموزه هاي ليبرال بنيادين خود وام گرفته اند.

رواداري كه  در انديشه"نفی خشونت" وسوگيري ليبرال و رهیافت حقوق گراي کوششهای ایشان نهفته است! قطعا سالهاي فراروي ايرانيان، سالهايي درخشان براي این جنبش خواهد بود.

پس به ياري شان ببايد شتافت!

یک،دو ماه پیش برای بخش جنبش دانشجویی مانیفست در حال تدوین "لیبرالهای دانشگاهی" متنی مقدماتی را نگاشتم که در جلسه نقد و گفتگو به بحث گذارده شده به دستان توانای رشید عزیز سپرده شد! پس از چند ماه دوباره سعید قاسمی نژاد به یاد آن مطلب افتاد و تایپش برای تلنگر خواستار! نتیجه اش نیز سطور زیر از آب در آمد. هر چند مقدمه ابتدایی فعلی در این مدت به صورت مقاله ای مفصل در آمده در اختیار محمد هاشمی نازنین بود، لیکن ظاهرا همین متن نزد دوستان "تلنگری" مقبول افتاده است و......! و اما اصل الحدیث: جنبش دانشجويي به مثابه يك جنبش اجتماعي، حاصل كنشهاي جمعي كنشگران دانشجو است كه بر مبناي هويت "بر ساخته"خويش كه خود حاصلی از حيث التفاتي جمعي ايشان است، كنش خويش را در برابر ساختار سامان مي دهند. عامليت (agency) دانشجويي اساسا فعليتي بن فكن و ضد ساختار است.

لذا منطق زيرين هويت دانشجويي را بايد در صورتبندي "انتقادی" آن جستجو كرد! بدين تعبير هويت دانشجويي اساسا هويت انتقادي مبتنی بر عقلانيت خود بنياد متجددانه است! عقلانيتی گفتگويي كه در "منفيت" (negativity)، هستي خويش را به فعليت مي‌رساند.

جنبش دانشجويي ايران از بامدادان پيدايي اش، در يك فهم پديدار شناختي - تفسيرگرايانه سه سنخ آگاهي سياسي- روشنفكری را تجربه نموده است. آگاهي ليبرال- ناسيوناليستي مستور در فهم مليون ايراني در نخستين دهه های سده خورشيدي جاري و آنگاه تكوين آگاهي شوربخت چپ گراي لنينيستي درايران و جنبش دانشجويي- دانش آموزي آن زمان ،ستيزش اين دو سنخ آگاهي در لايه های دانشجويي از سالهاي دهه 20 بدين سوی كه نقطه اوج آن را بايد دردو مقطع نهضت ملي ايران به رهبري دكتر محمد مصدق و نيز مقطع جبهه ملي سوم و تكوين كنفدراسيون دانشجويان ايران در اروپا يافت! و نهايتا شكست گفتماني ليبرال- ناسيوناليسم مشروطه خواه  در ميانه دهه 40 به نفع آگاهي لنينيستي و آنگاه تكوين گفتار "تشيع سياسي" در رستنگاه و رختخواب اين آگاهي،به تاسی از آموزه هاي چپ گرايان اسلام گرايي چون علي شريعتي و جلال آل احمد و...!

نهايتا پيروزي انقلاب 57 و آنگاه درگيري خوانشهاي لنينيستي- مائوئيستي از چپ گرايي ايراني با روايتهاي اسلام گرايانه از آن كه درنهايت امر منجر به انقلاب فرهنگي شده، با نابودني نهاد آكادمي در ايران دهه 60، سنت جنبش دانشجويي را نيز به مدت يك دهه به محاق فرو مي غلتاند.

دهه 70 خورشيدي زمانه آفرينش دگر بار جنبش دانشجويي بر بنياد امكانهاي نقادانه درون گفتماني اين دهه است و عبدالكريم سروش و انجمنهاي اسلامی تحت پوشش  دفتر تحكيم وحدت سامان بخش آن.

آخر با فروپاشي اتحاد شوروي در ابتداي اين دهه، زمانه تجربه سومين آگاهي جنبش دانشجويي فرا رسيده است. فروپاشي امپراتوري شيطاني، پايان آگاهي شوربخت را رقم زده، گفتار ليبرال- گلوباليسم را به همراه موج عظيم و سهمگين سوم توسعه به تعبير آلوين تافلر، بر بستر جهاني شدن، جامعه اطلاعاتي و ارتباطات دهكده اي در مقام تسلط نشانده است.

خوانش مذهبی  از گفتار ليبرال- گلوباليسم توسط عبدالكريم سروش و محمد مجتهد شبستري، هر چند لاجرم صورتي الهياتي (theologic) مي يابد تا پروژه اي تحت عنوان روشنفكري ديني را فراهم سازد، ليكن شاگردان سروش بويژه مصطفي ملكيان در قامت ليبرالهايي با فهمي مومنانه ترو صميمانه تر، ظاهر مي شوند تا معناسازان جنبش دانشجويي ايران به عنوان مهمترين كنشگران نقاد در برابر هويت مسلط تشيع سياسي، بوده باشند.

لذا سالهاي پس از 18 تير 78 و بويژه سالهاي دهه 80 را مي توان سالهاي راديكاليسم ليبرال جنبش دانشجويي و اساسا تسلط مفاهيم ليبرال به عنوان هويت مقاومت دانشجويان ايراني دانست.

جنبشي كه دموكراتيزاسيون ايران رادر ليبراليزاسيون دولت مي پندارد! در برابر تجدد ستيزي و غرب ستيزي دولت مي ايستد تا آزادي خواهي و انسان مداري اش را در اصلاحات دموكراتيك جستجو كند. ليبراليسم دهه 80، پس از ملكيان با عامليت معناسازانه ديگراني چون رامين جهانبگلو، عباس ميلاني، مرتضي مرديها، حاتم قادري، خشايار ديهيمي وحتي بابك احمدي صورتي به طور روز افزون عرفی گرايانه نيز مي‌يابد.

در طي اين سالها دفتر تحكيم وحدت به عنوان تنها نهاد رسمي جنبش دانشجويي ايران نيز دچار تحولات سترگي گرديده،‌ به آرامي به نهادي با ميراث سترگ ليبرال بدل مي‌گردد تا در گذار به دموكراسي دهه 80 ايران به عنوان يك مجموعه تاثير گذار نگريسته شود.

 هرچند تابستان 82 را مي توان زمانه سلاخی ليبرال ها توسط بنيادگرايان نظامي گرا دانست، ليكن ميراث ليبرال دانشجويی اين دهه در پاييز 83 با ارائه فراخوان ملی رفراندوم، نقطه عطفي را در كارنامه جنبش دانشجويي ايران به ثبت مي رساند.

جنبش دانشجويي دهه 80 به صفت ليبرال بودنش جمهوريخواه نيز نموده، مانيفست جمهوريخواهي اكبر گنجي از لحظه انتشارش  در سال 81 به عنوان يكي از متون برجسته سياسي- هويتی منتقدين ليبرال دانشگاهی، خويشتن مي آرايد.

1- از پی غضب  حاکمیت پس از انقلاب –حاکمیت حوزویان تفقه مدار- در حق دانشگاه تعقل محور بود که سیاه ترین سالهای دانشگاه ایرانی رقم خورد. رخدادهایی که پس از وقوع به انقلاب فرهنگی معروف گردید. اخراجهای گسترده اساتید و دانشجویان و جایگزین نمودن ایشان با گماشتگان حاکمیت دهه ٦٠، هموارساز راهی بود که خیابان "انقلاب" و "دانشگاه تهران" را به "خیابان اوین" متصل می نمود. راهی که گرچه نام "چمران" بر خویش گرفت، لیکن نامی بس بی مسما از آب درآمد! شاید اگر بلدیه چی های انقلابی ذکاوت بیشتری به خرج می دادند، نامش را نه چمران که شیخ فضل الله نهاده بودند. "شیخ فضل الله" ی که نه به واسطه "جلال آل احمد"، بلکه به وساطت نوه اش کیانوری و از طریق "کارگر و انقلاب"، دانشگاه را به زندان می رساند!

آری دهه تاریک ٦٠، هجوم حوزویان بر دانشگاه و بیرون رانده شدن دانشگاهیان از خانه خویش را در پی آورد تا تحت عنوان "وحدت حوزه و دانشگاه"، دانشگاه حوزوی سازی شده، گروهی از جماعت غیر دانشگاهی به نام "استاد" روانه دانشگاه شوند تا آنجا را به اطاعت ایدلوژیک خویش درآورده، متعهدشان سازند!

چنین بود که "طالب"هایی از دیار زنجان ره تهران یافته، "حقوق آباد" و "سیاست آباد" را به "عمید آباد" خود ترجیح دادند تا ردای استادی دانشکده حقوق و علوم سیاسی بر تن کرده، عمامه خود را به سان "تاج اعلیحضرت" بر سر نهند.اگر شهرنشینان به قدرتخیل شان میسازند، روستازادگان آخر به وسعت خاطراتشان می اندیشند. خاطره گوهردشت و رجایی شهر کرج –بر سر راه زنجان تا تهران- نیز آنگاه که دهه ٦٠ از نیمه گذشت، در ذهن "طالب استاد شده" مان فرونی یافت تا به گاه تابستانی گرم و  به یادماندنی به صرافت افتد که راه دانشگاه را از مقصد اوین بدانجا کج نماید! "کج شدگی" که نهایتا نیز کمتر ره "باختر" و بیشتر جانب "خاور" پیمود. آخر هماره خاور بر باختر رجحان دارد. منتهای راه خاور هم فال است  وهم تماشا. هم زیارت است و هم تجارت.

آری چنین بود که " طالب الاستاذ" سلطنت خود بر دیار حقوق و سیاست آغازید تا شریعت به جای حقوق و دیانت بر بستر سیاست روان سازد و ار همانجا بود که به کسوت عمامه سلطانی خود که به سان "سلاطین جزیره" بر سر می آراست، ساز قلع و قمع دگراندیشان و دگرباشان در دهه ٧٠ نواخت تا سید جواد طباطبایی برای بیش از یک دهه حسرت دیدار وطن در دل بپرورد  و مرحوم دکتر جواد شیخ الاسلامی تا دم مرگ چشم انتظار بماند تا شاید روزی دگر بار در میان ستونهای ضخیم دانشکده ای که قدمت از سر و رویش می بارد، گام از گام بر دارد و بر سر کلاسهایی که تخته هایش از فرط گچ هایی که بر جانشان روان شده، دیگر "سیاهی"  از کف بداده اند، از تاریخ ایران زمین و روابط خارجی اش سخن گوید. دکتر جلیل روشن دل و بسیاری دیگر نیز ره ینگه دنیا در پیش گیرند  تا بر فقر همیشگی علوم انسانی در ایران "ناداری" افزونی اضافه گردد. رئیس طوسی و سیف زاده نیز اگر نبود دوم خرداد و اشتهارشان به روشنفکری دینی......!

2- اما دوم خرداد حدیثی دیگر در دانشگاه، این مظلوم ترین نهاد اجتماعی ایرانیان رقم می زند تا سلطان قدر قدرت حوزوی مان از سلطنت خلع گردیده، گماشتگان به لحاظ علمی و مدارج دانشگاهی "ناصالح" اش که تنها ظل سلطنت او، آنان را با مدارک کارشناسی ارشد از دانشگاهی که تداوم حوزه در دانشگاه برای تربیت "مدرس متعهد" محسوب می گردد، توانسته وارد هئیت های علمی نماید، نیز توشه ناچیز و حقیرشان از بساط دانشگاه جمع کرده، در اقصای موسسات مطالعات سیاسی-تاریخی نهادهای امنیتی و روزنامه های شبهه نظامی بگسترند و در افشای هویت "نیمه پنهان" منتقدین، "چراغ" افروزند!

سلطان زنجانی نیز به دلیل کهولت و رسیدن به سن بازنشستگی در آستانه خلع ید از دانشگاه مادر ایران و دانشکده ای که نماد آن به شمار می آید، قرار می گیرد تا نهایتا لیبرال منشی نخستین رئیس انتخابی این دانشکده به یاری اش آمده، "سلطان پیر مخلوع" را مجالی دیگر دهد. مجالی که در ورای آن دانشجویان دانشکده حقوق- که دیگر در هیبت هاشان نه از محاسن بلند دامن خبری است و نه از کت و شلوارهای گشاد و نه از پیراهن های روی شلوار-ظهرگاهان روزهای سه شنبه مجبور باشند مرسدس بنز سورمه ای رنگ را گویی که دارد از ایشان چونان سربازانش "سان" می بیند، به نظاره بنشینند و خیره سرانه آرزوی روزی را در تخیل هاشان بپرورند که دیگر سلطان مخلوع را به قصر پادشاهی اش راه نباشد. سلطانی که در آن سالها چهره اش آدمی را به یاد محمد علی شاه قاجار می اندازد که گرچه به حکم اجبار مشروطه را پذیرفته، لیکن هر آیینه در صرافت توطئه ایست تا راهی دوشان تپه شده، لیاخوف به سرکوب آزادیخواهان و مشروطه طلبان فرستاده، سلطنت مطلقه دگر بار از سر گیرد. سالهایی که در آن گر چه متعلمین جوان  دارالعلم حقوق و سیاست تخیل زیارت نکردن سلطان مخلوع در روزهای سه شنبه را بس دور و در نا دسترس خویش می بینند، لیکن با هیبت هاشان، درازآویزهاشان و به چالش کشیدن های مدام سلطان مخلوع بر سر تنها کلاس درس باقی مانده برای اوست که می توانند دین خویش را به تمام کسانی که در دهه 60 به حکم سلطان راه انقلاب را به اوین و یا حتی به" گوهر دشت" به فرجام رسانده اند، ادا نمایند. گفتار و کردار خود به عاریت دهند تا زبان از سوی آنانی که در دهه هفتاد به خواست سلطان راه ینگه دنیا در پیش گرفته اند و غم وطن خورده اند، سخن براند و کین ایشان از "سلطان جائر" بستاند. گردن های نازک و رگهای بیرون زده از آن را به درازآویزهای رنگین ملبس نمایند تا چشمان سلطان مخلوع آنگاه که آن را به سان "ذوالنار" ، فروبسته بر هیکل هایی که از اطوار و سکنات شان "تجدد" می بارد می بیند، از حدقه درآمده آفتاب پرست وار از پشت عینک ته استکانی اش بر گرد خویش چرخد و روزهای سلطنت آرزو کند که می توانست خون هیکل درازآویز بر گردن مباح شمارد و به اشارت دستی میرغضب را فرمان دهد تا سر از تن "تجدد" و "متجددین" جدا ساخته، گوشتها و استخوان هاشان بجود! باری، نوبتی میان نگارنده و سلطان بر سر کلاس "حقوق بین الملل اسلامی"- که هیچگاه صفت اسلامیت اش بر هیچ متعلمی آشکار نشد- بحثی شورمندانه و آتشین پیش آمد. عصر، عصر اصلاحات بود و سال از سالیان درخشان آن. سلطان نه میرغضب داشت، نه اصلان، نه الهام و نه حتی کدخدا. در جنت جنتی نیز راهش هیچ نبود. ناچار قیافه ای عالمانه بر خود بگرفت و در مقام "گفتگو" برآمد. ساعتی نگذشت که ضعف در بحث و کم مایگی اش در گفتگو صبرش ستانده، فریاد برآورد که ای متجدد روشنفکرنما! ای افرنگ دوست دموکراسی طلب، ای ضد ولایت ذوالنار بند، چه می گویی که در حجیت معرفتی گزاره های وحیانی نیز می توان به بحث و سخن نشست! چه می گویی که زبان وحی، زبان تمثیل است و امری زبانی و امر زبانی نیز امری بشری! آخر می روید قدری فلسفه تحلیل (منظور فلسفه تحلیلی است) و جامعه شناسی سوسول (البته مراد حتما زبان شناسی فردیناند سوسور می بود) می خوانید و با سلاح پلورالیسم دینی و این کلام جدیدیها، مسلمات اسلام به سوال می کشید؟! به خدا اگر زمانه ای دیگر بود و این خاتمی [...]، شمایان را جسور نمی ساخت و خاتمیت قدرت مرا اعلام، تو و آن کلام جدیدیها ( سروش و شبستری و ملکیان و ...در اینجا مطلوب تفقد استاد بودند ) را بدانجا می فرستادم که آن سید خدانشناش طباطبایی ... !

و اما زمانه ای دیگر : باری ، در میان بهت و چشمان از تعجب برآمده مان از میانه تحریم که هنوز نمی دانم نقطه عطف حیات سیاسی مان بود یا فاحش ترین اشتباه آن، تابستان 84 در بعدازظهری گرم و سوزان که هوا بس ناجوانمردانه گرم است ، زیر درختان توت کهنسال دانشکده کهنسالتر گرد آمده ایم . همه هستند . منادیان شعار " آزادی ، مساوات ، تحریم انتخابات " سرخی بر گونه هایشان بیش از همیشه گل انداخته ، مسرور از آنند که عریان ترین چهره حاکمیت ، " کارگران " را به انقلاب کارگری واخواهد داشت و " گرد و خاک " چنین چهره ای ایشان را به " قدرت " خواهد نشاند تا به همراه جنگ سالاران قاره جدید دمار از روزگار ایرلندی تباران بنشسته بر صفحات شمالی آن درآورند و در پای کارگران ، خاک چون "زرافشانند " و ریاست به دانایان خویش رسانند . در دل می گویم اما آخر معین ..... معین دوست داشتنی ... آنگاه که در زندان بودیم و در بند دژخیمان سبز پوش ، مردانه استعفا داد تا چون خاتمی ننگ ضعف و ترس پیشانیش را نگدازد..... آخر معین که بیشتر به سروش شباهت داشت تا به خاتمی و کروبی !  آخر او که هیچ نشان نداشت از تاج زاده و نبوی و میردامادی و شکوری راد ! یعنی کولایی با آن چهره دوست داشتنی و آن استادی بی نظیر اش در آسیای مرکزی و قفقاز و آن معاونت حقوق بشر معهود را باید فراموش کرد ؟! آقا رضای خاتمی رابا آن صراحت لهجه و شجاعتش در نقد " استبداد قانونی " باید از یاد برد ؟! آه... ولی باشد صبح آزادی نزدیک است . چهره واقعی حاکمیت تغییرات ساختاری را شتاب می بخشد . باشد در کوتاه مدت حتما ما قربانیان بدویت "چهره واقعی " خواهیم شد ولی سحر نزدیک است و تیره ترین لحظات شب واپسین دقایق آن ..... مگر معین نیز می توانست کاری بیش از خاتمی از پیش برد ؟ مگر موانع ساختاری نهادهای فرادست انتصابی می گذاشت تا ..... ! ولی باز معین دوست داشتنی است  که چهره لبخند به لب اش ، مدعاها و شعارهای مترقی و پیشروانه اش لحظه ای ذهنم را به حال خود نمی گذارد. ذهنم محل ستیز " تصویر " ها شده است . تصویر امیر انتظام ، گنجی ، افشاری ، فروهر و بسیاری دیگر . تصویر سستی اصلاحات و کم مایگی اصلاح طلبان . تصویر زندان ، تصویر زندانبان سبز پوش ، تصویر بند 325 اوین . گویی تمامی شان دست به دست هم داده اند تا تصویری بزرگ تر بسازند: تصویر "آقا محسن " با لبخند همیشگی اش ! با صورت زیبای تراشیده اش . لبخند سازگاری اش با دموکراسی ، با تجدد ، با آرمان خواهی ترقی خواهانه اش ، با تخیل های روشنفکرانه اش ، با رادیکال ترین  روایت   از لیبرالیسم دیندارانه سروشی - پاپری اش. تو گویی با تمام اینها به جنگ لبخند معین برخاسته است .لبخند معین حقوق بشر ، یاری گر اندیشه حقوق شهروندی و خودی شماری منتقدین . لبخندی که بر خلاف اخم های نبوی و چهره عبوس آرمین و سیاست ورزی های تاج زاده ، حتی به روی سحابی و پیمان و ورجاوند هم گشوده است .

یک روز هنوز گرم پاییز 84 ، صبح از تبریز بازگشته ام  حدود ساعت 9 صبح است که زنگ تلفن آرامش ام که نه ، کابوس ام را با خبر کابوسی دهشتناک تر در هم می تند . خواب آلوده گوشی را بر می دارم . صدا آشنا است . عزیزی از آن سوی خط می گوید که ای فلان کجایی که چهارشنبه از نبود ابوترابی استفاده کرده اند و سلطان به سلطنت بر دانشگاه تهران نشانده اند . سری از تأسف تکان می دهم و بر خویش نهیب می زنم که ببین کارمان به کجا کشیده که می بایست امید به حضور ابوترابی و نقش آفرینی اش ببندیم تا سلطانی با سفاکیت کمتر بر صریر قدرت این دانشگاه مادر نشیند . ساعتی دیگر دانشگاه تهران غریق غریو شعار "رئیس انتصابی ، استعفا استعفا " است . سبزپوشان اسلحه به کمر بسته ساکن طبقه سوم دانشکده حقوق  ، سلطان به قدرت بازگشته را در میان خویش گرفته اند . به یاد اول آذر سال 81 می افتم که با مهدی امینی زاده و بهنام امینی و رضا علیجانی ، سحابی را در خروج از خانگاه صفی علی شاه – روز سالگرد شهادت فروهرها – چگونه در میان خویش کشیدیم تا در هجوم مغول وار سپاهیان گروه فشار گزندی به وی نرسد . آن حلقه اما ، حلقه مقاومت بود و سپر حراست از پیرمرد . حراستی که با گوشت و پوست و خونمان صورت می گرفت . تا من و بهنام را با دیوارهای سردو سقف های سنگین انفرادیهای اوین آشنا سازد . اما  اما ، این حلقه دگر ، حلقه قدرت بود و سرکوب و سلطه . حلقه خفقان بود تا آنانی که فریادهای بر گلو خفته شان ، به اشک بدل گردیده ، نه از حنجره که از چشمها برون می زد، نیز با مشت ، با لگد ، با ضرب و شتم پاسخ خویش به خانه برند ! گفتیم و استعفای رئیس انتصابی خواستیم تا او بی هیچ خم به ابرو آوردنی روانه طبقه آخر ساختمان ریاست دانشگاه تهران شود و چنین بود که محمد علی شاه به دوشان تپه رسید .   

مؤخره : سالهای اصلاحات ، سالهای احیای دانشگاه بود تا دگر باره جنبش دانشجویان معترض طبقه متوسط خود را در قامت یک جنبش اجتماعی افرازد. نقطه ثقل جنبش دانشجویی در تمام این سالها نیز دو دانشگاه مرکز شهر تهران – دانشگاههای تهران و امیرکبیر – بود که اولی با محوریت فضای " برون انجمنی " و دومی با سعایت فضای " انجمنی " اش توانست سرنوشت سازترین لحظات جنبش دانشجویی را رقم بزند . هر قدر عاملیت این دو دانشگاه محوری در این سالها بیشتر و بیشتر شد ، بغض و کینه اقتدارگرایان و "میل به سرکوب" ایشان در حق این دو نیمه مکمل نیز فزونی گرفت . اگر دانشگاه تهران به سبب داشتن گستره ای از دانشکده های علوم انسانی استعداد طرح ادعای حوزویان بر رویش بیشتر بود و ریاست های به یاد ماندنی حوزویان را حداقل بر بخش علوم انسانی خود در مقطع پیش از دوم خرداد تجربه نموده بود تا بار دگر پس از پیچیدن نسخه اصلاحات نیز بتوان به رجوع اقتدارگرایان به خاطرات سلطنت تمام عیار دهه 70 شان بر آن اندیشید ، لیکن امیرکبیر دانشگاه صنعتی بود و از حوزویان سنت گرا تهی!  آخر سنت گرایان هیچ گاه بر روی لایه های علوم تجربی و فناوری منظومه معرفتی جهان جدید نه اشرافی داشتند و نه انگیزه ای جهت ورود بدان ! اما اگر سنت گرایان علاقه ای به علوم جدید از خویش نشان ندادند ، بنیادگرایان نظامی گرا حداقل به سبب اقتضائات امور نظامی بود که به ویژه با استفاده از رانت های علمی دولت رانتیر ، ره دانشگاههای صنعتی به روی خویش گشوده یافتند . نهایتا نیز بغض اقتدارگرایان نسبت به این دو بود که کارنامه سلطنت سنت گرایانه بر دانشگاه تهران و حکمروایی تمامت خواهانه بر امیرکبیر را به یک سان رقم زد . از نیمه 84 که دوگانه زنجانی – رهایی دوگلوی تهران – امیرکبیر را در چنبره خود می گیرد ، است که در اولی انجمن تازه تأسیس دموکراسی خواه – البته در این مورد با همکاری انجمن اسلامی حال طیف شیرازی شده آن – نفسهایش به شماره می افتد. احکام فله ای کمیته انضباطی گریبان بیش از 200 نفر از دانشجویان این دو دانشگاه را می فشارد. به راحتی آب خوردن احکام کمیته انضباطی برای اتهامات سیاسی که هیچ سند و مدرکی نیز جهت اثبات آن ارائه نمی گردد ، صادر می شود. در دومی انجمن اسلامی با سابقه و یکدست اش از برگزاری انتخابات منع می گردد تا نهایتا دبیر وقت اش هم به زندان انفرادی محظوظ گردد و هم به کسوت سه ستارگان در آید .

در اولی نگارنده به خواست سلطانی آیت الله از سوی وزارت اطلاعات و کمیسیون گزینش وزارت علوم – نه در ابتدای تحصیل در دوره کارشناسی ارشد که در واپسین مراحل آن – ممنوع التحصیل گردیده از دانشگاه اخراج می گردد تا حتی مقام والاجاه اعلیحضرت ریاست دانشگاه با وجود صدور رأی دیوان عدالت اداری به نفع دانشجوی شاکی و به ضرر رئیس متشاکی ، از تمکین بدان نیز گردنکشانه استنکاف نموده ، از پذیرش رأی بازگشت به تحصیل دانشجوی بی چاره خودداری کند ! رئیس دوم در یک شب تابستانی بولدوزر به مهمانی دفتر انجمن اسلامی بفرستد و دفتر و مسجد متعلق بدان را یکجا ویران نماید تا روز هنگام دستور توقیف فله ای نشریات دانشجویی منتقد نه نظام و نه حتی دولت ، که منش ریاست اش را بر آن دانشگاه ، یکجا صادر فرماید !

روز دگر نیز ، فرمان نظامی خود را چنین تقریر فرماید که ساختمان کانو نهای فرهنگی دانشگاه می بایست بر سر دانشجویان و لوازم شان یکجا خراب شود تا عکسها ، کامپیوتر ها و میزها و دیگر لوازم و اموال دانشجویان و کانونهاشان را نشا ن دهد که زیر تلی از خاک مدفون گردیده اند . عکسهایی که چه شبیه اند به عکس های کوی دانشگاه تهران در صبحدمان هجده تیر 78 و بیست خرداد 82. شگفتا که چه می مانند به آشی که سعید عسگر پخته بود در شبانگاه 23 خرداد 82 در خوابگاه طرشت دانشگاه علامه !

اما آخرین دستور ملوکانه مقام ریاست دانشگاه تهران : نگارنده با وجود آنکه حسب رأی دیوان عدالت ، دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه تهران محسوب گردیده ، به عنوان دانشجوی دانشگاه تهران نیز توسط معاونت دانشجویی این دانشگاه به رسمیت شناخته می شود ، سه شنبه 21 فروردین ، برای نخستین بار در سال جدید قصد دانشگاه خویش و دانشکده مالوف اش را دارد که نگهبان درب شرقی جلویش  را می گیرد که جهت تردد به دانشگاه شما باید از درب غربی – درب حراست – مراجعه نمایی . پس از طوافی کامل به دور دانشگاه به در غربی می رسم . رئیس گارد انتظامات از "ممنوع الورود" شدن مجدد ام به دانشگاه خبر می دهد و به دفتر معاونت دانشجویی حوالت ام ! معاونت دانشجویی نیز با پذیرش اینکه قانونا نگارنده  دانشجوی دانشگاه است و حق تردد وی در محل تحصیل محفوظ ، خبر از رخدادی می دهد که در پیش از تعطیلات سال جدید اتفاق افتاده!  که بله ، شما حاج آقا را در دانشکده حقوق دیده اید و به ایشان " سلام" نداده اید . ایشان نیز عصبانی شده ، ممنوع الورودتان کرده اند . در برابر استدلال غیر قانونی بودن این فعل نیز که من ( معاون دانشجویی ) به عرض رساندم ، به" اجتهاد " خویش و اولویت اجتهاد بر قانون اشاره فرمودند و لذا شما تا زمانیکه حاج آقا در اجتهاد خود تجدید نظر نکنند ، ممنوع الورود خواهید بود ! به یاد نوشته میرزا یوسف خان مستشارالدوله تبریزی در یکصد و اندی سال پیش در رساله " یک کلمه " می افتم که " تمام مشکل ما ایرانیان در یک کلمه خلاصه شده است و آن کلمه مجلله و حسنه قانون است ". بدین سان "چنبره سرکوب" در دانشگاه در امتداد زنجانی تا رهایی رقم می خورد . باشد که رستگار شویم !!!

اخیرا و پس از رخدادهایی که در نشست انتخاباتی چند هفته پیش دفتر تحکیم به طرفیت حقیر اتفاق افتاد و موجبات رد صلاحیت بنده را به بهانه کمبود سوابق تشکیلاتی فراهم ساخت تا نهایتا "خروج" و یا به عبارت بهتر "اخراج" اینجانب را از نشست توسط طیف وابسته به اصلاح طلبان محافظه کار و روحانی تحکیم رقم زند یکی از دوستان مقیم ایالات متحده در قالب مطلبی در وبلاگ شخصی خویش با طرح این مسئله و به بهانه آن به حمله علیه کلیت مجموعه تحکیم پرداخته اند که واکنشهایی را نیز در ایران در میان برخی از فعالین دانشجویی- اعم فعالین درون و بیرون مجموعه تحکیم- در پی داشته است.از آنجا که حمله نخستین به استناد امر اتفاق افتاده برای من صورت گرفته انتظار منطقی و به جایی در طی این مدت از سوی عزیزان مبنی بر اعلام موضع بنده در این مورد وجود داشته و مطرح گردیده است .چه ،شاید در این بحث اینجانب بیش از هر فرد دیگری ذی مدخل بوده باشم.لذا سطور زیر را در پاسخ به امور اتفاق افتاده که وجهی فراتر از چند وب-نوشت دارد قلمی میکنم.۱-در طی نزدیک به یک دهه فعالیت سیاسی، دانشجویی و مطبوعاتی ام با افرادبسیاری رابطه دوستانه، انسانی و عاطفی داشته ام. افرادی که به هویت های سیاسی - فکری متفاوت و گوناگونی نیز تعلق داشته اند. دوستی با هیچیک از ایشان نیز الزاما به معنای زیر پا نهادن هویت سیاسی - فکری خویشتن و ارتقای دوستی و رابطه انسانی به یک ائتلاف سیاسی نبوده و نمی باشد.

چنین شد که من صاحب دوستان و آشنایان گوناگون از چپ ترین لایه های اپوزیسیون تا راست ترین آن و اصلاح طلب ترین لایه های حاکمیت تا محافظه کارترینش گردیدم. دوستانی که بعضا نیز بر من منت نهاده و از طریق تلفن جویای احوال و یا اخبار مربوط به بنده می گردند . صحبت نمودن و درد و دل کردن با هیچ یک از ایشان نیز به معنای همکاری سیاسی و یا دادن نمایندگی و وکالت به ایشان در هیچ موردی از مسایل مربوط به بنده نمی باشد. ۲- دوستی ام با نگارنده وب نوشت انتقادی در باب تحکیم نیز از این قاعده بر کنار نیست وی نیز در خیل دوستانی قرار می گیرد که من با حفظ فاصله و مرزبندی سیاسی - هویتی از داشتن روابط شخصی دوستانه با وی در گذشته و به هنگام حضورش در ایران مسرور گردیده ام. روابطی که وی از آن به "رفاقت قدیمی" تعبیر می نماید. ایشان هنوزهم پس از گذشت حدود یک سال از اقامتشان در ایالات متحده هر از چند هفته ای به من تلفن کرده و در مورد مسایل جاری در وطن پرسش می نماید. حدود ۲ ماه پیش نیز از طریق یکی از دوستان مشترک از تصمیم برای کاندیداتوری شورای مرکزی اطلاع حاصل کرده تماس گرفته، ابراز محبت نمودند. پس از نشست اخیر نیز در ساعات نخستین که شرایط روحی - روانی نگارنده وضعیت مناسبی نداشت تلفن کرده از نشست پرسش نمودند. تا هنگامی که از رد صلاحیت شدن اینجانب پاسخ شنیدند و بسته شدن "حفره لنینیسم" در مجموعه، در مکالمه ای یک ساعته که در آن نگارنده عمدتا شنونده بود و گفته هایش نیز توسط مدیر مسئول ماهنامه ایران مهر استماع می گردید تا امروز بتوان به شهادتش گرفت، سعی وافر در تشویق نگارنده به برخورد با کلیت تحکیم نمودند تا پاسخ بشنوند که "من از تضعیف تحکیم و حمله به آن بنا به دلایل متعدد استقبال نمی کنم و خود نیز از آن دوری جسته با وجود برخورد ناشایست صورت گرفته با خویش، صبورانه و نجیبانه از دست یازیدن به هر فعلی که دشمنان دموکراسی در ایران را شاد کند،پرهیز خواهم نمود" پس از اتمام مکالمه نیز وقتی واکنش جناب مدیر مسئول را ملاحظه کردم از اتفاق افتاده بدین تعبیر یاد نمودم که بلاهت دوستان نادان باعث جولان یافتن دشمنان تحکیم گردیده است ۳- به هیچ روی در باب مسایل نشست سخن نگفته و سخن گفتن در آن مورد را به صلاح ندانسته ،وکالتی نیز به فردی در این جهت نداده ام. وکلایم تاجایی که می دانم جز عبدالفتاح سلطانی و محمدعلی دادخواه کس دیگری را شامل نمی شوند تا به نام من و به کام خویش وکیل گونه دایه مهربانتر از مادر شوند و کاتولیک تر از پاپ به زعم خویش به حمایت از من برخیزند. ۴- مرز بندی خویش را صراحتا و صمیمانه با خط سلطنت و سلطنت طلبی با تمام انواع و انحاء آن و عاملین و وابستگانش اعلام نموده بر هویت جمهوریخواهی لیبرال خود پای می فشارم.۵- با مبارزه رابین هودی سیاسی مخالف بوده،وابستگی و سخن گفتن در جهت مصالح یک دولت بیگانه بنام ایالات متحده در باب ایران را عمیقا تقبیح می کنم. اعتبار سیاسی در جامعه ایران نه به پذیرش در میان دولتمردان امریکایی بل به مقبولیت در جامعه مدنی و عرصه عمومی ایران باز می گردد. ۶- خود را به عنوان یک فعال مستقل دانشجویی به مصالح دفتر تحکیم وحدت و هویت حقیقی و نه حقوقی و اساسنامه-مرامنامه ای اش متعهد می دانم و در باب نشست صراحتا عرض می کنم که گر چه رد صلاحیت من به بهانه کمبود سوابق تشکیلاتی عنوان گردید لیکن این رد صلاحیت حاصل فشار اصلاح طلبان مذهبی مجموعه و وابستگان به احزاب اصلاح طلب حکومتی، با عاملیت" آقای وقایع نگار خبرگان تودرتو و پیچ درپیچ" بود. فشاری که متاسفانه در موقعیت انفعال و ضعف میراث داران لیبرال و عرفی گرای تاریخ شش ساله طیف علامه تحکیم به ثمر نشست. چه میراث داران این بار در زمان واحد نه با یک دشمن ،بنام اصلاح طلبان حکومتی بل با دو دشمن یعنی با دشمنی مارکسیست - لنینیست ها نیز مواجه بودند و قطعا با توجه به اشتباهاتی که فراکسیون مدرن تحکیم در  تابستان ۸۴ به هنگام اعلام کاندیداهای خویش برای شورای مرکزی مرتکب شده بود، و ایجاد بی مورد دو حفره همزمان چپ و پیروان اصلاح طلبان حکومتی در آن واحد در مجموعه و ضعف تعینهای حقیقی میراث داران، طبیعی به نظر می رسید که بهانه اساسنامه ای آنانی که سیاست ورزی را به معنای بازی غیراخلاقی و کودکانه از زعمای اطلاح طلبشان آموخته اند، به فرجام مطلویشان رسد! ۷- امیدوارم با توضیحات داده شده نیازی به بازگویی بیش از این رخدادهای نشست نبوده باشد و حال که خوشبختانه در شورای مرکزی جدید میراث داران لیبرال توانسته اند به فرادستی دست یابند همفکران عزیزم ،خود به جبران مافات دست یازند. ۸- لازم به تذکر است در باب بهانه اساسنامه ای، در تمام ۶ سال سابقه طیف علامه تحکیم هیچگاه با توجه به شرایط بحرانی و غیر طبیعی دفتر تحکیم در دهه ۸۰ که همواره در زیر فشار نهادهای حکومتی بوده است ،دیگر امکان اجرای تمام عیار اساسنامه وجود نداشته باشد. و شاید به جرئت بتوان گفت قریب به نیمی از اعضای شورای مرکزی این سالها فاقد شرایط تمام عیار اساسنامه ای بوده اند! چه در همین شورای مرکزی  گذشته دوستی که حتی عضو شورای عمومی دانشگاه تربیت مدرس نیز نبود به عضویت در شورای مرکزی تحکیم دست یافت و یا فرد دیگری که هیچگاه عضویت در شورای مرکزی دانشگاه تهران را در سوابق خویش نداشت به جمع اعضای شورای مرکزی پیوست.

در خصوص آقای پيمان عارف اسکويی فرزند جليل دائر بر

1. اتهام اقدام عليه امنيت کشور با شرکت در تجمعات غير قانونی ، در گيری های کوی دانشگاه و اختلال در نظم وآسايش

2- شرکت در تجمعات غير قانونی به حمايت از دکتر هاشم آقا جری 

 3- تمرد از دستور پليس به شرح محتويات کيفر خواست و پرونده که قبلا تشکيل شده است ، بزه های رديف اول وسوم در خصوص نامبرده محرز بوده ، فلذا دادگاه مستندا به ماده 610 قانون مجازات اسلامی وی را با رعايت ماده 22 قانون مجازات اسلامی به 18 ماه حبس تعزيری محکوم می نمايد . "  

جمهوريت چيست؟ جمهوری خواه کيست؟

        انقلاب ضد سلطنتی 57 را بيش از هر چيز ديگر می توان در چهار چوب يک گذار گفتاری در وضعيت انسدادو تخريب درونی گفتار مشروطه طلبی و نگاه دولت مطلقه پهلوی به گفتار جمهوريت ، مورد نقادی قرار داد. در اين رهيافت پديدار شناختی ، سه سنخ آگاهی سياسی_ روشنفکرانه در وظعيت تاريخی تجدد گرايی ايرانی ، قابل تفکيک می نمايد. آگاهی نخستين که در برابر پرسش اعظم ، پرسش استبداد ايرانی از مشروطه کردن ومحدود کردن قدرت در قالب ساختار حقوق گرا توسط "قانون" و نهادهای حقوقی چون پارلمان وقوه مجريه ، در نهايت به واسطه" قانون اساسی"سخن می گويد.اينگونه آگاهی در برابر استبداد، پاسخی محتوايی زير ساختی ارائه نکرده، با صورتبندی چهار چوبی فرماليته غير ساختاری ودر نهايت دارای نسبت قابل ملاحظه با" اراده " نخبگان سياسی ، جنبش سياسی انقلاب مشروطه را رقم می زند .

انقلاب مشروطه که به واسطه ويژگيهای زير ساختی مشروطه ناشدنی " وضعيت سلطنت " در ايران زود هنگام با فرا رسيدن کودتای 3 اسفند 1299 با شکست مواجه مي گردد.

سنخ دوم آگاهی تجدد گرا در ايران را می توان آگاهی دولت مطلقه تجدد گرا نام نهاد.

گفتاری که جنبش سياسی بر اندازی ساطنت قاجار و شکل گيری دولت مطلقه نوساز پهلوی اول مهمترين ره آورد آن وروشن فکرانی چون محمد علی فروغی ، علی اکبر داور ، تيمور تاش ، سيد حسن تقی زاده و. . . برجسته ترين نمايندگان آن محسوب می شوند .

با آغاز جنگ جهانی دوم و سرنگونی دولت مطلقه پهلوی اول حد واسط سال های 1320 تا 28 مرداد1332 رقابت وستيزش دو گفتار دولت مشروطه و دولت مطلقه مسير سياسی_روشنفکرانه جامعه ايرانی را رقم می زند . از پس دولت رضا شاهی ، ميراث مشروطه طلبی سر برآورده ، در برابر گفتار رسمی و مسلط دهه های نخستين قرن صف می آرايد.

         برجسته ترين نمايندگان  ميراث مشروطه در اين سالها در قالب جبهه ملی به رهبری دکتر محمد   "مصدق" ، ماوا می گزينند و برجسته ترين نمايندگان گفتار  دولت مطلقه نيز دز چهار چوب احزاب دست راستی ايران چون آريا ، سومکا ، پان ايرانيست ها . . . تجلی نمودند که ويژگی مشترک تمام " راست " دهد 20 و30  ايران را در نگاهی کلی می توان در اشتراک مفاهيم"باستان گرا" وانديشه دولت مطلقه ايرانشهری صورتبندی کرد.

               "راستی"، که در برابر جبهه ملی بويژه حزب ايران ، حول محور در بار اجتماع می يابد. در همين سالهاست که در ديالکتيک اين دو آگاهی، آگاهی جمهوريخواه به مثابه سنتز اين دوسنخ آگاهی پيش گفته  رخ نموده ،    نخستين بارقه های خود را در قالب نقادی های درونی به گفتار مشروطه خواهی از  سوی کسانی  چون دکتر سيد حسين فاطمی، نشان می دهد. سنتز جمهوری خواهی با شيفت از ميراث ليبراليسم جزيره ای (انگليسی ) به ليبراليسم قاره ای و پذيرش صميمانه تر ميراث انقلاب کبير فرانسه ، هر چند آگاهی جمهوری خواهانه در مقطع انقلاب ضد سلطنتی در رقابت با گفتار تشيع سياسی به مثابه سنتز گفتار مارکسيسم شرقی ايرانی شده توسط جنبش کژ تابيده چپ ايران و صورت بندی های دولت گرا  از فقه شيعه ، وضعيتی شور بختانه يافته و به صورت کژ تابيده در قالب يک جمهوری دين سالار ( craticTheo  )  عرضه گرديده و در نهايت با قلب اصل گفتارش تسلط و باز توليد يک دولت مطلقه ايدئولوژيک را به نظاره   می نشيند . ولی در نهايت امر ميراث جمهوری خواهانه از ميانه دهه 70 بويژه از ميان آن بخشی از نيروهای سياسی که گذار کامل از آگاهی مشروطه خواهانه به اگاهی جمهوری خواهانه را انجام داده و عمدتا در قالب همان نهاد قديمی ليبرال_ ناسيوناليستهای ايران ، يعنی جبهه ملی متمرکز بوده و حاملان برجسته ای چون مهنددس امير انتظام ، دکتر پرويز ورجاوند و . . . را شامل می گردد، سر بر می آورد.

البته از همين سالهاست که به آرامی لا يه ديگری از جمهوری خواهان آتی ايران نيز شکل مي گيرد که امروزه اکبر گنجی نويسنده مانيفست جمهوری خواهی ايران را مي توان برجسته ترين نماد آن دانست .

لايه ای که با نقادی گفتار مشروطه طلب جوهوری اسلامی خواهانه ، صورتبندی منطقی جنبش سياسی اصلاح طلبان مذهبی که از دوم خرداد 76 تا 84 قوه مجريه ودر مقطعی قوه مقننه جمهوری اسلامی را در اختيار می گيردو از درون آن سر بر می آورد .

  لذا سپهر سياسی دهه 80 ايران را می توان سپر ستيزش دو گفتار جمهوری خواهانه و جمهوری دين سالار طلبانه دانست. نگارنده پس از نگاهی پديدار شناختی _ تفسير گرا   به " جمهوری خواهی  " به مثابه يک سنخ آگاهی و نظام معنايی ذر بخش نخستين ، در بخش دوم به تلاش جهت پردازش انظمام تر پروژه جمهوری خواهی در دهه 80 و زمان حال خواهد پرداخت.

پيمان عارف          

Email:peymane_aref@yahoo.com